ChatGPT Sitenizi Görebiliyor mu? Bursa’da 94 Site Taradık

Bir müşteri adayı artık her zaman Google’a yazmıyor. Kimi zaman ChatGPT’ye “Bursa’da çelik kapı üreticisi öner” diyor, kimi zaman Perplexity’ye “şu semtte diş kliniği hangisi” diye soruyor. Cevapta üç beş isim geçiyor. Sizin adınız geçmiyorsa akla gelen ilk açıklama şu oluyor: demek ki rakipler daha iyi.

Çoğu zaman açıklama bu değil. Bir dil modeli, okuyamadığı bir sayfadan cümle kuramaz. Sayfaya hiç ulaşamıyorsa ya da ulaştığında ortada okunacak bir metin bulamıyorsa, o işletme o cevabın içinde yarışmaya bile girmemiştir. Sıralamada geride kalmak ile listede hiç bulunmamak farklı şeylerdir ve ikincisi çok daha sessiz olur.

Bunu tahmin etmek yerine ölçtük. 3 Eylül 2026’da Bursa’dan 132 alan adını, önce normal bir tarayıcı kimliğiyle sonra üç yapay zeka botunun kimliğiyle çağırdık; ardından her birinin robots.txt dosyasını ve sayfasının alıntılanabilir zeminini inceledik. Aşağıdaki bütün sayılar o taramadan geliyor.

Yapay zeka bir işletmeyi neden hiç anmaz

Bir dil modelinin bir işletmeyi önerebilmesi için üç şeyin sırayla olması gerekir: motorun botu sayfaya ulaşabilmeli, site o botu geri çevirmemeli, ve sayfada alıntılanacak bir bilgi bulunmalı. Üçünden biri eksikse işletme, cevabın kalitesinden bağımsız olarak, listenin dışında kalır.

Bu üç koşul birbirinden bağımsız çalışır ve hepsinin ayrı bir sahibi vardır. Ulaşılabilirlik hosting sağlayıcınızın ve güvenlik duvarınızın işidir. Geri çevirmemek robots.txt dosyanızda yazılı bir karardır. Alıntılanacak bilgi ise tamamen içerik tarafıdır: sayfada gerçekten bir şey yazıyor mu, adres var mı, soru-cevap var mı, yapısal veri var mı.

Türkçede “GEO nedir”, “yapay zeka aramasına nasıl çıkılır” diye anlatan çok yazı var. Bu yazının farkı şu: anlatmıyor, ölçüyor. Bursa’daki gerçek sitelerin bu üç kapının hangisinde takıldığını sayıyla gösteriyor. Konunun kavramsal tarafını daha önce işletmeniz yapay zeka aramasında çıkıyor mu yazısında anlatmıştık; burada aynı sorunun saha karşılığı var.

Ne ölçtük: üç katman, 94 site

Bursa’dan 132 alan adını üç katmanda taradık ve 94’ü ölçülebilir çıktı. Birinci katman erişim: GPTBot, ClaudeBot ve PerplexityBot kimliğiyle ana sayfa isteniyor. İkinci katman karar: robots.txt dosyasında yapay zeka ajanları hakkında ne yazdığı. Üçüncü katman zemin: sayfada alıntılanacak bilginin bulunup bulunmadığı.

Ölçüm dışı kalan 7 sitenin durumu başlı başına bir bulgu. Bu siteler 200 cevabı veriyor, yani “ayakta” görünüyorlar; ama gövdeleri neredeyse boş geliyor çünkü içerik JavaScript ile sonradan kuruluyor. Tarayıcıda açtığınızda sayfa dolu görünür. Sayfayı JavaScript çalıştırmadan okuyan bir bot içinse orada hiçbir şey yoktur.

Genel tablo aslında iyi haber: 94 sitenin 81’i üç botun üçüne birden açık. Sorun büyük bir engelleme dalgası değil. Sorun, birazdan göreceğiniz gibi, kapalı olan 13 sitenin kapalılığının nereden geldiği ve açık olan 81 sitenin kapıdan giren botu ne ile karşıladığı.

Birinci katman: bot kapıda ne cevap aldı

Ölçülebilir 94 sitenin 13’ü en az bir yapay zeka botunu geri çevirdi; 5’i üçünü birden. Botlara göre dağılım eşit değil: ClaudeBot 12 sitede, GPTBot 11 sitede, PerplexityBot 6 sitede engellendi. Aynı sitede aynı anda normal tarayıcı kimliği 200 cevabı alıyordu.

Cevapların çoğu 403, yani “yasak”. Bunun yanında 401, kalıcı 429 hız sınırı, Cloudflare kaynaklı 520 ve doğrudan bağlantı reddi de gördük. Hepsinin okuyucu açısından sonucu aynı: motor o sayfayı alamıyor.

Bir 403 cevabının kullanıcı tarafında hiçbir belirtisi olmaz. Siteniz tarayıcıda sorunsuz açılır, Google’da görünür, reklamlarınız çalışır; yalnızca yapay zeka botu kapıda çevrilir. Bu yüzden sorunun kendiliğinden fark edilmesi neredeyse imkânsız — kimse size “sizi öneremedim” diye haber vermez. Ölçmediğiniz sürece sessiz kalır.

Tek turluk bir 403’ü bulgu saymadık. Geçici hız sınırları ve anlık sunucu hataları da aynı görüntüyü verdiği için şüpheli her adresi üç tur yeniden sınadık: bulgunun sayılması için tarayıcı kimliğinin üç turda da 200 alması, botun üç turda da alamaması gerekiyordu. Bu kapıdan geçemeyen 11 bulgu oranlardan düştü. İlk turdaki 18 rakamı, doğrulama sonrası 13 oldu.

Engel mi, kaza mı? Yazının asıl bulgusu

Botu geri çeviren 13 siteden yalnızca 2’sinin robots.txt dosyasında o botu engelleyen bir satır var. Kalan 11 sitede engel bir karardan değil, sunucudan geliyor: güvenlik duvarı ya da bot koruması, tanımadığı kullanıcı kimliğini varsayılan olarak reddediyor. Site sahibi böyle bir tercih yapmadı; büyük olasılıkla böyle bir şeyin olduğunu da bilmiyor.

Bu ayrım yazının en önemli cümlesi, çünkü iki durumun çözümü tamamen farklı yerlerde:

Tablodaki ikinci satır, en sık karşılaştığımız ve en kolay gözden kaçan durum. robots.txt’inizi ne kadar doğru yazarsanız yazın, sunucunuz botu kapıda çeviriyorsa o dosyanın hiçbir hükmü kalmaz — bot dosyayı okumak için bile içeri giremez. Bu yüzden “yapay zekaya açık mıyım” sorusu robots.txt’e bakarak cevaplanamaz; sitenin bot kimliğine verdiği gerçek cevaba bakmak gerekir.

İkinci katman: robots.txt ne diyor

94 sitenin 76’sında robots.txt dosyası var. Ama içinde en az bir yapay zeka ajanının adı geçen site sayısı yalnızca 10. Yani 84 sitede — ölçülebilir sitelerin yüzde 89’unda — yapay zeka botları hakkında yazılı hiçbir karar yok. Ne izin var ne yasak.

Karar verenler de ikiye bölünmüş durumda: 5 site en az bir ajanı engelliyor, 5 site açıkça izin veriyor. Bu, konunun Bursa’da henüz bir refleks haline gelmediğini gösteriyor. İyi haber şu ki karar vermemek, engellemekten iyidir; kötü haber şu ki karar vermemek, bir sonraki bölümde göreceğiniz ayrımı da yapmamak demek.

Beşe beşlik bu bölünme küçük bir sayı gibi görünüyor ama yönü önemli. Engelleyen 5 sitenin hepsi eğitim botlarını hedef alıyor; izin veren 5 site ise ajan adlarını tek tek yazmış. Yani konuyu eline alan azınlık, kararını ayrıntılandırma zahmetine giriyor. Geri kalan 84 sitede ise robots.txt dosyası çoğunlukla yıllar önce kurulmuş, yönetim paneli klasörlerini gizlemek için yazılmış bir dosya olarak duruyor. Bu dosyalar yapay zeka botları ortaya çıkmadan önce yazıldı ve o günden beri açılmadı.

Bu tarafın düzenli takibi bizim SEO ve AI-SEO organik büyüme çalışmamızın parçası; robots.txt kararı, şema kurulumu ve alıntılanabilirlik aynı işin üç ayağı.

Grafikte dikkat çeken şey, listede olmayan isim. Adı geçen ajanların başında eğitim amaçlı toplama yapan botlar var: GPTBot 10 sitede, Bytespider ve CCBot 9’ar sitede. Oysa ChatGPT’nin arama özelliğinde bir siteyi gösteren bot GPTBot değil, OAI-SearchBot. Taradığımız 94 sitenin hiçbirinde OAI-SearchBot adı geçmiyor.

GPTBot’u engellemek ne demek, ne demek değil

Bir motorun tek bir botu yok. OpenAI dört ayrı bot işletiyor ve her biri farklı iş yapıyor; Anthropic’in üç, Perplexity’nin iki botu var. “Yapay zekayı engelledim” cümlesi bu yüzden tek başına bir anlam taşımıyor — hangisini engellediğiniz sonucu tamamen değiştiriyor.

Tablodaki son satır özellikle önemli çünkü sık yanlış anlaşılıyor. Google kendi belgesinde açıkça şunu yazıyor: “Google-Extended does not impact a site’s inclusion in Google Search nor is it used as a ranking signal in Google Search.” Yani Google-Extended’ı engellemek Google aramasındaki konumunuza zarar vermez; bu ikisi ayrı kapılardır.

İkinci önemli nokta, kullanıcı başlatmalı botlar. OpenAI ChatGPT-User için robots.txt kurallarının geçerli olmayabileceğini, Perplexity ise Perplexity-User’ın robots.txt kurallarını genellikle yok saydığını kendi belgelerinde yazıyor. Bir kullanıcı sizin bağlantınızı sohbete yapıştırdığında sayfanız yine okunabilir. Yani robots.txt bir kilit değil, bir bildirimdir.

Pratik sonuç şu: eğitim botlarını engelleyip arama botlarına izin vermek tutarlı bir tercihtir ve içeriğini korumak isteyen bir işletme için makul olabilir. Yaygın hata, tek bir Disallow satırıyla ikisini birden kapatmak ve sonra yapay zeka aramasında görünmemeye şaşırmaktır.

Üçüncü katman: alıntılanacak zemin var mı

Kapıdan geçmek yetmiyor. Bot içeri girdiğinde alıntılayacak bir şey bulmalı. 94 sitenin 86’sında okunur bir metin var, 61’inde yapısal veri, 50’sinde yerel işletme şeması. Buna karşılık açık adres 43 sitede, soru-cevap bölümü 14 sitede, SSS şeması yalnızca 7 sitede bulunuyor.

Grafiğin üst yarısı ile alt yarısı arasındaki fark, aslında iki farklı iş türünü ayırıyor. Üst yarıdaki işaretler bir web sitesi kurulurken çoğunlukla kendiliğinden gelir — tema metni basar, eklenti şemayı üretir. Alt yarıdaki işaretler ise ancak biri oturup yazarsa oluşur. Adres yazmak, soru-cevap yazmak, o soru-cevabı işaretlemek bir içerik kararıdır.

Bulunan şemaların türü de bir şey anlatıyor. En sık rastladığımız tipler WebSite (45 site), Organization ve ImageObject (40’ar site), PostalAddress (32 site) oldu. Bunların çoğu tema ya da eklenti tarafından kendiliğinden basılıyor; yani sitede şema bulunması, birinin oturup işletmeyi tarif ettiği anlamına gelmiyor. Yerel işletme şeması 50 sitede var ve asıl fark yaratan işaret bu: model “hangi işletme, nerede, ne yapıyor” sorusunu ancak oradan cevaplıyor.

Başlık yapısı da beklediğimizden kötü çıktı: 35 sitede hiç H1 başlığı yok, 12 sitede birden fazla H1 var. Toplamda 94 sitenin yalnızca 47’sinde, yani yarısında, sayfanın “bu sayfa şunu anlatıyor” diyen tek bir ana başlığı bulunuyor. Bu, hem arama motoru hem dil modeli için sayfanın konusunu belirsizleştiriyor.

SSS şemasının 7 sitede kalması ayrıca ilginç, çünkü tam da bu işaretlemenin değeri değişti. Google, FAQ zengin sonuçlarını 7 Mayıs 2026’da arama sonuçlarında göstermeyi bıraktı ve Haziran 2026’da belgesini kaldırdı. Pek çok site bunu “demek ki gerek yokmuş” diye okudu. Oysa işaretleme ortadan kalkmadı; yalnızca onu okuyan taraf değişti. Sorunuzu ve cevabınızı makine okunur biçimde yazmak, artık Google’da bir kutu kazanmak için değil, bir dil modelinin sizden doğru cümleyi alması için yapılıyor.

Adres tarafı da benzer biçimde ihmal edilmiş. Yapay zekaya sorulan yerel soruların neredeyse tamamı bir yer adı içeriyor — “Bursa’da”, “Nilüfer’de”, “yakınımda”. Sayfasında açık adres yazmayan bir işletme, o cümlenin coğrafi kısmına cevap veremiyor. Bu konuyu Google İşletme Profili optimizasyonu yazısında ayrıntılı anlatmıştık; oradaki tutarlı adres yazımı kuralı burada da geçerli.

Ajanslar kendi sitelerinde ne yapıyor

Aynı taramayı 35 Bursa dijital ajansının kendi sitesine de uyguladık. Sonuç iki yönlü: ajanslar teknik tarafta işletmelerden açık ara önde, yerel taraftaysa geride. Yapısal veri ajansların yüzde 86’sında, işletmelerin yüzde 53’ünde var. Açık adres ise ajansların yüzde 31’inde, işletmelerin yüzde 54’ünde yazılı.

Bu iki uç, aynı meslek grubunun neyi iş bildiğini gösteriyor. Şema kurmak, tema seçmek, teknik altyapıyı düzgün bırakmak ajansların rutin işi ve orada gerçekten iyiler. Adres yazmak ise bir konumlandırma tercihi: pek çok ajans “her yere hizmet veriyoruz” demek için şehrini ve adresini geri plana atıyor. Yapay zeka tarafında bunun bedeli var — “Bursa’da ajans” sorusuna cevap verirken model, Bursa’da olduğunu söyleyen siteyi seçiyor.

Bot erişiminde de ajanslar daha iyi durumda: 35 ajans sitesinin 3’ü en az bir bota kapalı (yüzde 9), 59 işletme sitesinde bu oran yüzde 17. Hem erişilebilir hem alıntılanabilir olma ölçütünü ajansların yüzde 80’i, işletmelerin yüzde 41’i geçiyor. Ajans seçerken sitesine bakmanın neden işe yaradığını daha önce ajans hizmet ve teklif kıyası yazısında anlatmıştık; bu tarama aynı mantığı teknik tarafta doğruluyor.

Sektöre göre ne değişiyor

Sektör kırılımında en dikkat çekici sonuç diş kliniklerinden geldi: 10 klinik sitesinin 9’unda yapısal veri var, ama 4’ü en az bir yapay zeka botunu geri çeviriyor. Yani en iyi işaretlenmiş sayfalar, en sık kapıda çevrilen sayfalar.

Bu iki uç aynı sektörde bile bir arada durabiliyor: aynı grupta hem şemasını kusursuz kurmuş hem de botu kapıda çeviren siteler var. İşaretlemeyi yapan ekiple sunucuyu yöneten ekip çoğu zaman aynı kişiler değil ve kimse ikisini birlikte kontrol etmiyor.

Tabloya adet olarak bakın, orana çevirmeyin: her satırda 7–11 site var ve bu büyüklükte bir yüzde yanıltıcı olur. Ölçülen site sayısı üçün altında kalan göz, estetik ve saç ekimi gruplarını bu yüzden tabloya hiç almadık.

Yine de iki desen adet düzeyinde bile okunuyor. Birincisi, sağlık tarafında sıkı bot koruması yaygın; muhtemelen aynı paketle gelen güvenlik duvarı ayarından. İkincisi, çelik kapı grubunda 7 sitenin hiçbirinde yapısal veri yok — bu grup teknik olarak açık ama alıntılanacak işareti hiç kurmamış. İki uçtaki iş de aynı sonucu doğuruyor: model o işletme hakkında güvenle cümle kuramıyor.

Kendi sitenizi on dakikada nasıl sınarsınız

Sitenizin yapay zeka aramasına hazır olup olmadığını dört adımda, tarayıcıdan çıkmadan ve ücretsiz sınayabilirsiniz: robots.txt dosyanızda karar var mı, sunucunuz bot kimliğini geri çeviriyor mu, sayfa kaynağında okunur metin bulunuyor mu, yapısal veriniz tanınıyor mu. Bursa’da taradığımız 94 sitenin 42’si bu dört adımın en az birinde takılıyor.

Taramanın tamamı herkese açık sayfaları okuyarak yapıldı; aynısını kendi siteniz için elle yapmanız mümkün. Sırayla:

Dört adımdan herhangi birinde takılıyorsanız sıralama işine girmenin anlamı yok; önce o kapıyı açmak gerekiyor. Sırasını değiştirmeyin: robots.txt’i düzeltmek, sunucu botu kapıda çeviriyorken hiçbir işe yaramaz.

Adım 3’te sayfanızın kabuk çıkması sık görülen bir durum ve tek başına bir hız meselesi değil. Sunucudan boş gelen sayfa hem yapay zeka botu için okunamaz, hem de kullanıcı tarafında yavaş açılır. Bu ikisinin nasıl birleştiğini Bursa KOBİ hız raporunda ölçmüştük.

Yöntem, sınırlar ve Faz 2

Ölçüm 3 Eylül 2026’da yapıldı. Her alan adına önce normal tarayıcı kimliğiyle, sonra üç botun kimliğiyle ana sayfa isteği gönderildi; ardından robots.txt okundu ve sayfa kaynağındaki yapısal veri, başlık yapısı, iletişim ve soru-cevap işaretleri sayıldı. Ölçüm yalnızca herkese açık sayfaları okudu; hiçbir form doldurulmadı, hiç kimse aranmadı.

Geçerlilik kapısı şuydu: 200 dışı bir cevap, 3.000 bayttan küçük bir gövde ya da “hesap askıya alındı” türü bir kapalılık işareti gördüğümüz kayıt oranlara girmedi. Buna karşılık 800 karakterden az metin bir dışlama sebebi değil, bulgunun kendisidir.

Yol boyunca kendi iki hatamızı da düzelttik ve ikisini de burada yazıyoruz. Birincisi, adres arayan desenimiz yalnızca “Bursa” kelimesinin sokak adından önce geçtiği yazımları yakalıyordu; oysa Türkçe adres çoğunlukla şehirle biter. Desen düzeltilip zemin katmanı yeniden ölçüldüğünde 31 sitenin adres bulgusu değişti — açık adres oranı 12 siteden 43 siteye çıktı. İkincisi, ilk turda 18 site bota kapalı görünüyordu; üç turlu doğrulamadan sonra bu sayı 13’e indi.

Bu tarama neyi ölçmedi: hangi işletmenin gerçekten önerildiğini. Ölçtüğümüz şey önerilmenin önkoşulu — motorun sayfayı alıp alamadığı ve aldığında alıntılayacak bir şey bulup bulamadığı. “ChatGPT kimi öneriyor” sorusu ayrı bir çalışma ve bu yazının vaadi değil.

Faz 2 protokolü. Dokuz sektör için beşer sorgu, toplam 45 sorgu; üç motorda (ChatGPT, Gemini, Perplexity); aynı gün, oturum geçmişi kapalı, konum Bursa. Her cevapta anılan işletme adları ve verilen kaynak bağlantıları kaydedilir; sıralama değil anılma oranı raporlanır. Aynı sorgu üç kez sorulur ve üçünde de anılan işletme “kararlı” sayılır. Bu ölçüm, motorlara programlı erişim açıldığında yapılacak ve ayrı bir yazı olarak yayımlanacak. Bugünkü yazı, o çalışmanın kontrol grubunu oluşturuyor: kimin kapısı açıktı, kimin değildi.

Biz kendi sitemizde ne bulduk

Aynı taramayı mayatavision.com’a da uyguladık ve sonuç karışık çıktı. Erişim tarafında sorun yok: GPTBot, ClaudeBot ve PerplexityBot üçü de 200 alıyor, sayfada 8.375 karakter okunur metin, tek H1, yerel işletme şeması, açık adres ve tıklanabilir telefon var.

Buna karşılık iki eleştirimizin ikisine de kendimiz giriyoruz. robots.txt dosyamızda hiçbir yapay zeka ajanının adı geçmiyor — yani “karar vermeyen 84 site” grubundayız. Ve SSS şemamız yok; sayfada soru-cevap bölümü var ama makine okunur biçimde işaretlenmemiş, yani “7 sitenin dışında kalan 87” içindeyiz.

Bunları yazmamızın sebebi alçakgönüllülük değil, yöntem. Bir ölçütü yayımlıyorsanız kendinizi de ölçmeniz gerekir; aksi halde ölçüt bir satış argümanına dönüşür. Her iki eksiği de önümüzdeki dönemde kapatacağız ve kapattığımızda bu yazıyı güncelleyeceğiz.

Sitenizin bu üç kapıdan hangisinde takıldığını bilmiyorsanız, yukarıdaki dört adımlık sınamayı kendiniz yapabilirsiniz. Yapmak istemiyorsanız bize yazın, aynı taramayı sizin siteniz için çalıştırıp sonucu olduğu gibi paylaşalım. Terimlerde takılırsanız dijital pazarlama sözlüğü yanınızda dursun.

Özetle

• Bursa’da ölçülebilir 94 sitenin 81’i üç yapay zeka botuna da açık; 13’ü en az birine kapalı, 5’i üçüne birden.
• Kapalı 13 sitenin 11’inde engel bir karar değil, sunucu varsayılanı. robots.txt’i düzeltmek bu 11 site için hiçbir şeyi çözmez.
• 94 sitenin 84’ünde yapay zeka botları hakkında yazılı hiçbir karar yok; karar verenler de aramada gösteren botu değil, eğitim botunu yazıyor.
• Alıntılanacak zemin yarım kalmış: açık adres 43, soru-cevap bölümü 14, SSS şeması 7 sitede. Sitelerin yarısında tek bir H1 başlığı bile yok.
• Ajanslar şema tarafında işletmelerin iki katı iyi, adres tarafında ise geride: açık adres ajansların yüzde 31’inde, işletmelerin yüzde 54’ünde yazılı.

Bugün tek bir şey yapacaksanız tarayıcınıza siteniz.com/robots.txt yazın. Dosyada OAI-SearchBot geçmiyorsa, ChatGPT’nin sizi aramada gösterip göstermeyeceği konusunda henüz bir kararınız yok demektir — ve bu kararı sizin yerinize sunucunuz veriyor olabilir.